17 Nisan 1940 yılında kurulan “Köy Enstitüleri” 1954 yılında Anadolu’nun aydınlanmasını istemeyen bazı çevrelerin karalama kampanyası sonucu kapatıldılar.
İkinci Dünya Savaşı’nın zor koşullarına karşın, ülke coğrafyasının kırsal kesimlerine serpildirilmiş. 21 aydınlanma ocağı ışık saçmaya başladı. Kısa sürede 20 bine yakın yetiştirdikleri aydın insanları eğitimden yoksun köy çocuklarını okutmak, köylüyü bilinçlendirmekti çabaları.
Milli Eğitim Bakanı “Saffet Arıkan” zamanında başlatılan bu aydınlanma devrimi; Hasan Ali Yücel, İsmail Hakkı Tonguç ile geliştirildi.
1946 da Çok partili döneme geçişe, önce bu aydınlanma kurumlarına karalama kampanyası başlatıldı. İdeolojik denildi. Ahlâk kurallarına, geleneklere aykırı davranışlarla suçlandı.
1954 yılında Milli Eğitim Bakanı “Şemsettin Sirer” tarafından kapatıldı. Proje yarım kaldı. Amacına ulaşamadı.
Anadolu’nun 21 köşesindeki bu uygarlık ve aydınlık ışıkları söndürüldü.
Neden kapatıldılar?

1- Toplumsal nedenler:
Toprak ağaları, şeyhler, tutucu kesimler köyde ticaretle uğraşanlar çıkarları gereği halkın uyanmasını istemiyorlardı.

2- Ekonomik nedenler:
Toprak ağaları; hem mülkün hem de köylünün sahibiydiler. Emekleri sömürülen köylünün, bilinçlenip ağaların karşısına dikilip, haklarını aramalarını hangi ağa isterdi?

3- Siyasal nedenler:
Dönemin DP (Demokrat Parti) milletvekilleri seçmenin özellikle köylünün uyanmasını istemediler Hem seçmene şirin görünmek, hem de saltanatını sürdürmek için kapatılmasını istediler.
Dönemin milletvekili, Enstitülerin neden kapatıldığına ilişkin soruyu şöyle açıklamıştı.
“Köy Enstitüleri kesinlikle komünist uygulama değildi. Doğuda en yüksek eğitim gören insan benim. Köy Enstitüleri, bizim devlet üzerindeki gücümüzü kaldırmaya yönelikti. Bunu içimize sindiremedik. Benim 258 köyüm var. Bunlar devletten çok bana bağlıdırlar. Ben ne dersem onu yaparlar. Ama; köylere öğretmenler gelince, benim gücümden başka güçler olduğunu öğrendiler. DP Demokrat Parti ile pazarlığa girdik, kapattık.
Köy Enstitülerinin amaçlarından biri de; cahil Anadolu insanını her yönüyle eğitmek; çalışkan, üretken bilinçli ve topluma yararlı insan tipini yaratmaktı. Köyde yaşayan okuldan, okumadan yoksun, zeki köy çocuklarını okutmak, köylere öğretmen, sağlıkçı, hemşire, ebe, tarımcı, idareci olarak atanmaktı.
Okulları kapatmakla aydınlanma kaynakları kuruldu. Sonrasında olanları hepimiz biliyoruz.
Bunun yanıtı: Boşalan köyler, cemaatlere teslim edilen varoşlar. Bunun yanıtı: Mahalle baskılarının, cemaatlerin güçlerinin ulaştığı boyutlar. Dahası; bugünkü eğitim ve öğretimin durumu.
Lâik anlayış ve “Öğretim Birliği yasasının” yara alması
Kısa ömürlü olmasına karşın, adına çok sayıda şiir, öykü, roman yazılan bu eğitim projesi  yıllar sonra da olsa, bize gurur ve hüznü yinede yaşatıyor. Bu okulların kurulmasında, yaşatılmasında emeği olanları saygıyla anıyoruz.
İşte sizin Marşı’nız!
Aynı yolda aynı emek
Gönüllerde bir tek dilek,
Türk köyünü önde görmek

Mehmetçiğin oğlu, kızı
Atatürk’ten aldık hızı
Başarırız kavgamızı

Engelleri aşıyoruz.
Ülkemize koşouyoruz.